Đứng trước ngưỡng cửa của cuộc cách mạng năng lượng sạch, Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong lộ trình này, xăng sinh học không chỉ là một lựa chọn thay thế, mà là “át chủ bài” giúp quốc gia cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, sự xuất hiện của xăng E10 đang mở ra những triển vọng chưa từng có cho an ninh năng lượng quốc gia.
Khi nhiên liệu “xanh” giải quyết bài toán “vàng đen”
Việt Nam hiện là một trong những thị trường tiêu thụ nhiên liệu lớn trong khu vực với nhu cầu khoảng 25 triệu tấn xăng dầu mỗi năm. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ nhập khẩu luôn đặt nền kinh tế trước những rủi ro từ biến động địa chính trị toàn cầu.
Ông Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính) phát biểu tại tọa đàm sáng 25/11 ở TP HCM. Ảnh: Sài Gòn Giải Phóng
Nhìn nhận về vấn đề này, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long (nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Thị trường Giá cả – Bộ Tài chính) khẳng định rằng việc làm chủ nguồn cung thông qua Ethanol nội địa là chiến lược sống còn. Theo phân tích của ông, trong khi hơn 60 quốc gia đã phổ cập E10, Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động nguồn cung này nhờ tiềm lực nông nghiệp. Chỉ cần thay thế vỏn vẹn 1 triệu tấn xăng khoáng bằng Ethanol (phối trộn tỷ lệ 10%), quốc gia có thể tiết kiệm chi phí nhập khẩu từ 700 triệu đến gần 1 tỷ USD.
Đây không đơn thuần là những con số trên giấy tờ; đó là nguồn ngoại tệ khổng lồ có thể giữ lại cho ngân sách, đồng thời tạo ra đầu ra bền vững cho nông sản Việt như sắn và ngô, góp phần ổn định đời sống kinh tế nông thôn.
Cải thiện chất lượng môi trường đô thị
Nỗi lo về bụi mịn PM2.5 và ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn đang trở nên nhức nhối hơn bao giờ hết. Xăng E10 được đánh giá là một phần quan trọng của lời giải cho bài toán môi trường này.
Nhờ cấu trúc phân tử chứa hàm lượng oxy cao, Ethanol giúp quá trình cháy trong buồng đốt diễn ra triệt để hơn. Kết quả là lượng khí độc hại như CO và các hạt vật chất gây ô nhiễm giảm đi đáng kể so với xăng khoáng truyền thống. Việc chuyển đổi sang E10 đại diện cho một bước tiến trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước áp lực ô nhiễm khí thải phương tiện giao thông ngày càng tăng.
Khả năng tương thích và sức khỏe động cơ
Một trong những rào cản tâm lý lớn nhất của người dùng là khả năng tương thích của động cơ. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tế tại các quốc gia như Mỹ, Brazil (đã dùng đến E20, E85) hay Thái Lan đã chứng minh tính an toàn của loại nhiên liệu này.
Hầu hết các động cơ sản xuất từ sau năm 2000 đều tương thích hoàn toàn với xăng E10 mà không cần điều chỉnh kỹ thuật. Ethanol còn có tác dụng như một chất làm sạch tự nhiên, giúp giảm thiểu cặn bẩn trong hệ thống dẫn nhiên liệu. Đồng thời, với chỉ số Octane cao, xăng E10 hỗ trợ động cơ vận hành ổn định, giảm hiện tượng kích nổ sớm và tối ưu hóa hiệu suất máy.
Những nút thắt cần tháo gỡ cho lộ trình chuyển đổi
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng để xăng E10 thực sự đi vào đời sống, các báo cáo phân tích đã chỉ ra những thách thức thực tế cần được phối hợp giải quyết:
-
- Khôi phục năng lực sản xuất nội địa: Hiện nay chỉ có khoảng 1/3 nhà máy sản xuất Ethanol trong nước đang hoạt động. Cần có cơ chế hỗ trợ cụ thể để các đơn vị này vận hành trở lại, đảm bảo nguồn cung ổn định và giá thành tối ưu so với hàng nhập khẩu.
- Tạo đòn bẩy kinh tế từ giá: Để khuyến khích chuyển đổi hành vi tiêu dùng, cần thiết lập sự chênh lệch giá đủ hấp dẫn (khoảng 2.000 – 3.000 đồng/lít) thông qua việc điều chỉnh các sắc thuế phí, đặc biệt là thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu sinh học.
- Đồng bộ hạ tầng phân phối: Việc mở rộng hệ thống trạm chiết nạp trên toàn quốc là yếu tố then chốt để người dân có thể tiếp cận loại xăng này một cách thuận tiện và phổ quát nhất.
Nguồn tham khảo: Xăng E10 có thể giúp Việt Nam tiết kiệm gần tỷ USD mỗi năm (báo VnExpress)
