Mỗi khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, nhiều người thắc mắc vì sao giá trong nước lại không tăng giảm cùng biên độ. Một trong những công cụ điều tiết quan trọng đứng sau là Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Bài viết này giải thích Quỹ bình ổn giá xăng dầu là gì, cơ chế hoạt động ra sao, và minh họa bằng một kỳ điều hành giá cụ thể.
Quỹ bình ổn giá xăng dầu là gì
Quỹ bình ổn giá xăng dầu là một công cụ tài chính được Nhà nước sử dụng để góp phần giữ ổn định giá bán lẻ xăng dầu trong nước, tránh để giá biến động quá đột ngột theo thị trường thế giới. Khi giá xăng dầu thế giới tăng sốc, Quỹ có thể được dùng để kìm bớt đà tăng của giá trong nước. Khi thị trường ổn định hoặc giá giảm, Quỹ có thể được bổ sung để tạo nguồn dự phòng cho những kỳ điều hành sau.
Cơ chế của Quỹ dựa trên hai hoạt động chính, gọi là trích lập và chi sử dụng. Hiểu rõ hai khái niệm này là chìa khóa để nắm được cách Quỹ vận hành.
Trích lập và chi sử dụng Quỹ hoạt động thế nào
Trích lập là việc cộng thêm một khoản tiền nhất định trên mỗi lít hoặc mỗi kg xăng dầu bán ra, để dành vào Quỹ. Nói cách khác, một phần nhỏ trong giá bán được giữ lại làm nguồn tích lũy. Việc trích lập thường diễn ra khi giá thị trường ổn định hoặc giảm, lúc này việc để dành thêm không gây áp lực lớn lên người tiêu dùng.
Chi sử dụng là chiều ngược lại, tức là lấy tiền từ Quỹ ra để bù vào giá, giúp giá bán lẻ thấp hơn so với mức lẽ ra phải áp dụng. Việc chi Quỹ thường được cân nhắc khi giá cơ sở tăng cao, hoặc khi đà tăng giá có thể ảnh hưởng tới sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.
Trong mỗi kỳ điều hành, liên Bộ Công Thương và Tài chính sẽ quyết định mức trích lập và mức chi sử dụng cho từng mặt hàng, dựa trên tình hình thực tế, số dư Quỹ và diễn biến giá cơ sở tại thời điểm đó. Nhờ vậy, Quỹ trở thành một van điều tiết linh hoạt, giúp giá trong nước bám sát xu hướng thế giới nhưng không bị giật cục.
Vì sao Quỹ bình ổn quan trọng với người tiêu dùng và doanh nghiệp
Với người tiêu dùng, Quỹ bình ổn giúp giá bán lẻ trong nước ít bị sốc trước những đợt biến động mạnh của giá thế giới. Khi giá thế giới tăng nhanh, việc chi Quỹ có thể giúp kìm bớt đà tăng, giảm gánh nặng chi phí đi lại và sinh hoạt. Khi thị trường thuận lợi, việc trích lập giúp tạo nguồn dự phòng cho những kỳ khó khăn hơn.
Với doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, việc nắm rõ mức trích lập và chi sử dụng Quỹ trong từng kỳ điều hành là cần thiết để tính toán giá bán đúng quy định. Cơ chế này cũng hướng tới mục tiêu bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Ví dụ thực tế: kỳ điều hành giá ngày 4/6/2026
Để dễ hình dung, có thể nhìn vào kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 4 tháng 6 năm 2026. Theo thông tin điều hành của liên Bộ Công Thương và Tài chính, kỳ này áp dụng mức trích lập và chi sử dụng Quỹ bình ổn giá theo Quyết định số 1324/QĐ-BCT ngày 4 tháng 6 năm 2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.
Cụ thể, liên Bộ quyết định trích lập Quỹ, từ nguồn tạm ứng ngân sách nhà nước, ở mức 500 đồng mỗi lít đối với xăng sinh học, 300 đồng mỗi lít đối với dầu điêzen và 300 đồng mỗi kg đối với dầu madút. Về chi sử dụng, mức chi cho cả ba mặt hàng đều là 0 đồng. Như vậy, kỳ này liên Bộ trích lập để bổ sung cho Quỹ chứ không chi sử dụng, phù hợp với việc giá bán lẻ được điều chỉnh giảm trong kỳ.
Sau khi áp dụng, giá bán các mặt hàng phổ biến được công bố như sau: xăng E5RON92 không cao hơn 21.784 đồng mỗi lít, giảm 1.474 đồng mỗi lít so với mức tối đa trước đó; dầu điêzen 0.05S không cao hơn 26.866 đồng mỗi lít, giảm 785 đồng; dầu madút 180CST 3.5S không cao hơn 19.645 đồng mỗi kg, giảm 797 đồng. Đây là một ví dụ cho thấy trong kỳ giá giảm, công cụ Quỹ được dùng để trích lập thay vì chi ra.
MAX PETRO và việc cập nhật giá theo kỳ điều hành
Hệ thống cửa hàng MAX PETRO cập nhật giá bán lẻ xăng dầu theo quy định của Bộ Công Thương, áp dụng cho từng khu vực, để khách hàng dễ dàng theo dõi và chọn loại nhiên liệu phù hợp. Theo quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 80/2023/NĐ-CP), giá xăng dầu được điều hành định kỳ vào thứ Năm hàng tuần, trừ một số trường hợp trùng dịp nghỉ Tết hoặc nghỉ lễ thì điều chỉnh theo quy định. Vì vậy, mức giá có thể thay đổi mỗi tuần.
Mức giá áp dụng cho kỳ điều hành ngày 4 tháng 6 được MAX PETRO thông báo chi tiết tại bài Giá bán lẻ xăng dầu 04/06/2026 15h00. Để cập nhật giá mới nhất mỗi tuần, khách hàng có thể theo dõi bảng giá tại các cửa hàng MAX PETRO hoặc chuyên mục Bản tin thị trường của MAX PETRO.
Nguồn tham khảo
- Sở Công Thương Đồng Nai (đăng tải thông tin điều hành giá của liên Bộ Công Thương – Tài chính): Thông tin về việc điều hành giá xăng dầu ngày 4/6/2026
- Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương, mục thông tin điều hành giá xăng dầu: moit.gov.vn/tin-tuc
- Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex): petrolimex.com.vn
